L’Île d’Enfer / Vítiseyjan chap.10/tíundi 10

X

NOUS ENTRERONS DANS LA LUMIERE

t maintenant ?
  J’ai vendu mes chevaux sur la place publique. L’animal « de bon conseil » a tourné vers moi ses yeux frangés de cils blancs ; Fjord, mon compagnon fidèle, a hésité, il regardait la bête qu’on emmenait et l’homme qui restait… il a suivi la Bête  !
  Einar est parti ému, roide et ivre.
  Et je suis resté seul.

  … Départ de l’Islande à bord d’un courrier, tandis que dans le ciel s’allument les étoiles.
  La lumière blonde du matin sur les noirs rochers des Westmann où dans chaque creux se cache un nid, si bien que l’on dirait que c’est la mer qui chante.
  Portland et la côte de fer où les carcasses de navires attestent la puissance de Poséidon, dieu de proie.
  L’Islande s’efface dans une brume violette, et sur les flots surgit bientôt la grappe des Féroé.
  Le soir, sur le pont du navire, des filles dansent en rond, chantant des airs nostalgiques. Le talon frappe le bois par mouvements saccadés, les mains forment une chaîne sans fin…
  L’Ecosse est là, à tribord, avec ses dunes et ses ajoncs, Lieth et la laideur anglaise, Edimbourg, double image : splendeurs et haillons, Princess Street et Court-Wilson…
  L’ombre de Mary Stuart, la reine d’amour et de mort erre dans Holyrood, « la fatale abbaye » ; des tombes parmi les dalles d’une église dont la voûte est le firmament.
  Si je veux, dans vingt-trois heures je serai à Paris, mais mon désir est autre.

  Un marché dans un bar de la basse ville. Le patron d’un cötier veut bien m’accepter à son bord. Il me ramène à Thorshavn de Féroé, et, sur la pétrolette d’un pêcheur de saumon, je refais la route vers l’ouest.

  Je franchis le Cercle Polaire à la hauteur de l’île Grimsey. Voici les deux balises blanches à bande noire verticale, sauvegarde des matelots.
  Dans la mer s’engloutissent les cinq promontoires escarpés du grand Nord-Islandais  : Ritr, Straumnes, Kogr, Heljarvikrbjarg et Horn.
  Nous sommes seuls sur une embarcation fragile, livrés au caprice de Celui-qui-nous-mène.
  Mer grosse et dure. Nous gagnons difficilement au vent, mais le moteur ronronne, régulier, monotone.
  Mon camarade, un Norvégien aux robustes épaules, fixe de ses yeux clairs un point, droit devant lui. Rêve léger qui monte et se dénoue ? Peut-être ? Peut-être aussi repos complet de l’âme dans un corps sain, d’une âme que rien ne trouble et qui ne cherche pas de jouissances loin des buts immédiats et des réalités.
  Et moi qui veux toujours connaître le pourquoi des choses, je voudrais savoir.
Derrière le front de cet homme, qu’y a-t-il ?
    Sais-je seulement ce qui est en moi-même ?
  La philosophie de ma race se dresse, vivante, dans le tumulte de mes pensées. Je fais les mouvements qu’il faut, par réflexe. Le canot bondit à la crête des lames, et mon cœur est crucifié à la proue, mais le vent du large le sanctifie. Je l’ai conduit, ce cœur passionné, sur toutes les routes humaines, lors des sentiers accessibles aussi.
  Pèlerin d’un siècle moderne, il vient de descendre aux enfers sans avoir près de lui la vigilante amitié de Virgile ; il est remonté à la lumière du jour, meilleur, exalté par l’effort.
  Nous sommes d‘une génération qui veut aimer et qui veut vivre, qui veut comprendre surtout pourquoi elle aime, qui elle aime.
  Nous voulons servir, et non passer inutiles et satisfaits. Nous portons en nous le tourment de connaître, nous tenons le flambeau que nous ont transmis les ancêtres dans un poing qui ne tremble pas. Et c’est parce que nous sommes des êtres sains que notre cœur saigne devant la misère des hommes.

  Ma jeunesse était couchée à mes pieds comme une bête lasse, la vie de tous les jours sur le pavé des villes l‘avait abâtardie.
  Au souffle des vents, au rythme des vagues, elle s’est dressée comme un symbole. Elle est celle-qui-combat-en-avant, comme Athené Promachos, elle a des yeux couleur d’espérance.
  Puissent d’autres hommes la suivre !
  le danger est partout dans le ciel et sur la mer. Qu’importe, nous aurons vécu. Après la mort, nous entrerons dans la lumière.

  C’est ici, sur cette mer grise, que l’Islandais Thorgils Orraleinsfostir fit naufrage en l’an de grâce 998.
  C’est ici, sur cette mer grise, que le brick de guerre la Lilloise que commandait de Blosseville se perdit – corps et biens – le 28 juillet 1833.

  Depuis cette nuit mémorable, quel autre Français est venu là ?
  Moi.

  Ici, Hval, la baleine, engloutit les pêcheurs ; ici, les esprits des eaux attirent les aventuriers téméraires. Oui, mais ceux qui meurent ici, le grand esprit Torngasoak les emporte vers les pays sans glace où rayonne un soleil éternel.

  Soleil de notre orgueil, Soleil de notre Foi, donne-nous ta flamme triomphante, éclaire la nuit de notre âme ! Voici, descendue du Grand Nord polaire la redoutable escadre des icebergs.
  A l’horizon se dressent les glaciers quaternaires de la Terre de désolation.
  C’est vers là que je vais.
  Vierge, étoile de la mer, Notre-Dame-des-Sept-Douleurs-et-des-Sept-Joies,
  Vierge, fuseau blanc et bleu dans la trame de notre vie, qui prendra pitié de notre chair souffrante ?

Mer d’Islande. – Islande.

Océan Glacial Arctique, 1922

X

GENGIÐ INN Í LJOSIÐ

  Og hvað nú ?
  Ég seldi hestana mína á torginu. Dýrið ráðagóða sneri sér að mér og augu þess voru umlukin ljósum bráhárum ; Fjörður, minn trygglyndi félagi, hikaði, hann var að horfa á skepnuna sem þeir voru að taka og maðurinn sem eftir var… hann fylgdi skepnunni !
  Einar fór í uppnámi, stífur og drukkinn.
  Og ég var einn. 
  … Brottför frá Íslandi um borð í póstskipi meðan stjörnu kvikna á himni.
  Ljós morgunbirta yfir svörtum björgum Vestmannaeyja, þar sem hreiður er fólgið í hverri sprungu, svo það er engu líkarar en hafið syngi.
  Portland og járnströndin, þar sem skipshræin bera vitni um völd Póseidons, ránguðsins.
  Ísland hverfur í fjólublárri móðu og úr öldunum ría Færeyjar.
  Um kvöldið dansa stúlkurnar hringdans á þilfarinu og syngja angurværa söngva. Hælarnir skella á timbrinu með snöggum hreyfingum, hendurnar mynda óslitna keðju.
  Skotland er þarna á stjórnborða með sandhóla sína og þynrirunna, Leith og enskur ljótleiki, Edinborg, tvöföld mynd : glæsileiki og tötrar, Prinsessustræti og Court Wilson…
  Skugginn af Maríu Stúart, drottningu ástar og dauða, reikar um Holyrood, „örlagaklaustrið“, grafir innan um gólfhellurnar í kirkju, þar sem hvelfingin er himinn.
  Ef ég kærði mig um, yrði ég kominn til Parísar eftir tuttugu og þrjár stundir. En hugur minn stefnir annað.

  Það er markaður á krá einni niðri í borginni. Skipstjóri á strandferðaskipi er reiðubúinn að taka mig um borð. Hann fer með mig til Þórshafnar í Færeyjum, og með laxveiðimanni á mótorbáti fer ég aftur leiðina vestur.

  Ég fer norður yfir heimskautsbauginn á móts við Grímsey. Hérna er tvö hvít dufl með svörtum, láréttum borða, til verndar sjómönnum.
  Í hafið sökkva sér fimm þverhnípt björg á norðurströnd Íslands : Ritur, Straumnes, Kögur, Hælavíkurbjarg og Horn.
  Við erum einir á brothættum báti, háðir duttlungum Hans sem ferðinni ræður.
  Það er mikill sjór og erfiður. Við rétt þokumst á móti vindinum, en mótorinn skrölti reglulega, tilbreytingarlaust.
  Félagi minn, þrekinn Norðmaður, starir bláum augum sínum á depil beint framundan. Er það léttur draumur sem kemur og fer ? Ef til vill. Eða þá alger hvíld sálarinnar í heilbrigðum líkama, sálar sem er ótrufluð og leitar ekki fullnægju langt utan við sýnilega takmörk og raunveruleikann.
  Og ég sem vil alltaf vita hversvegna, vildi að ég vissi.
  Hvað er á bak við andlit þessa manns ?
  Veit ég svo sem hvað er í sjálfum mér ?
  Heimspeki kynþáttar míns rís lifandi í ólgu hugsana minna. Ég geri þær hreyfingar sem þarf, ósjálfráð viðbrögð. Báturinn skoppar á öldutoppunum og hjarta mitt er krossfest við stefnið, en úthafsvindurinn helgar það. Ég hef farið með þetta ástríðufulla hjarta allrar veraldar vegi, jafnvel út fyrir öll vegamörk.
  Það er pílagrímur nýrrar aldar og hefur nú nýlega farið niður til heljar, án þess að hafa sér við hlið athugulan vinarhug Virgils. Það er aftur komið út í dagsljósið, betra, upphafið af reynslunni.
  Við erum af kynslóð sem vill unn og lifa, sem vill umfram allt skilja hversvegna hún ann, hverjum hún ann.
  Við viljum verða að liði, en ekki líða hjá, gagnslaus og ánægð. Við höfum í okkur þá sáru óþreyju að fá að vita, við höldum á kyndli þeim sem forfeður okkar hafa rétt okkur í hönd sem ekki skelfur. Og það er af því að við erum heilbrigðar verur, að hjörtum okkar blæðir gagnvart eymd mannanna.

  Æska mín lá við fætur mér einsog þreytt dýr, hversdagslífið á steinstrætum borganna hafði úrættað hana.
  Við stormblástur, við bylgjuhrynjandi hefur hún risið einsog tákn. Hún er sú-sem-fremst-fer, einsog Aþena Prómakkus, augu hennar hafa lit vonarinnar.(1)
  Megi aðrir menn fylgja henni !
  Hættur eru allsstaðar á himni og hafi. Hverju skiptir það! við höfum þó lifað. Eftir dauðann komum við inn í birtuna.

  Það var hérna, á þessum gráa sæ, sem Íslendingurinn Þorgils Orrabeinsstjúpur braut skip sitt það herrans ár 988. (2)
  Það var hérna, á þessum gráa sæ, að briggskipið La Lilloise, sem Blosseville stjórnaði, sökk með allri áhöfn 28. júlí 1833. (3)

  Hvaða Fransmaður annar hefur komið hingað eftir þá minnisverðu nótt ?
  Ég.
  Hérna gleypti hvalurinn fiskimennina. Hérna draga andarnir til sín fífldjarfa ævintýramenn. Já, en þá sem deyja hér flytur hinn mikli andi Tornarssuk yfir á hin íslausu lönd, þar sem skín eilíf sól.

  Sól stolts okkar, sól trúar okkar, gefðu okkur þinn sigrandi loga, lýstu upp myrkrið í sálum okkar! Þarna er nú kominn frá hinu mikla norðurheimskautssvæði ógnvekjandi floti hafíssins.
  Við sjóndeildarhring rísa ísaldarjöklarnir á Hörmungalandinu.
  Þangað stefni ég.
  Mær, stjarna sævarins, Jómfrú hinna sjö þjáninga og sjö unaðssemda.
  Mær, hvítur og blár snældusteinn í lífsþræði okkar, hver sér aumur á þjáðu holdi okkar ?

1 – Aþena Prómakkos. Myndhöggvari Fídías gerði styttu af Aþenu, þar sem hún er einsog herforingi, en promakkus á grísku merkir sá sem fer fremstur í orrustu.

2 – Þorgils Orrabeinsstjúpur (nafnið afbakað á frönskunni) braut skip sitt við Grænland, svo sem frá segir í Flóamannasögu. Þar er eftirfarandi frásögn: „Það er sagt að þeir brutu skipið undir Grænlandsjöklum í vík nokkurri við sandmöl, tók skipið í sundur í efra rúmi, menn héldust allir og svo fé, bátur var og heill, stafn rak upp við syðra land.“

3 – Blosseville. – Jules Poret de Blosseville, franskur sæfari og landkönnuður (f.1802), fórst er hann var að störfum við austurströnd Grænlands í skipinu La Lilloise 1833.




Íslandshaf – Norðuríshafið: 1922.

Suite textes autres de L.F. Rouquette, « marché en Islande », « le secret du pôle », « Groenland » etc. Publications en attente !


 » Je franchis le Cercle Polaire à la hauteur de l’île Grimsey. Ég fer norður yfir heimskautsbauginn á móts við Grímsey « .

Cette carte avec les tracés bleus aurait été de Rouquette. Parmi les imprécisions des tracés, celui d’Akureyri à l’île de Grímsey n’est pas cohérent avec le texte du roman. Il évoque certainement son « voyage » vers le Groenland… réel ou fictionnel.

This map with the blue lines would have been from Rouquette. Among the imprecisions of the lines, that of Akureyri to Grimsey Island is not consistent with the text of the novel. He certainly evokes his « journey » to Greenland, real or fictional.

Bois de Barthélemy en dernière de couverture, éd. Mornay 1924

chap.3c/þriðji 3c :

« Sur une plaque d’émail, il y a un faucon blanc sur fond d’azur. Le faucon, blason de l’Islande.
A peuple issu de pirates, il fallait pour emblème une bête de proie, et ce faucon est blanc de la blancheur et de la pureté des immensités vierges.

Á gláhúðaðri plötu er hvítur fálki á bláum grunni. Fálkinn er skjaldamerki Íslands.
Fyrir þjóð sem komin er af víkingum þurfti að hafa merki með ránfugli, og fálki þessi er hvítur eins og hreinleiki ósnertrar víðáttu. »

One Comment

Laisser un commentaire